Notes from Underground and the Double

یادداشت‌های زیرزمینی” که در سال 1864 منتشر شد، یکی از مهم‌ترین آثار داستایفسکی است. این رمان به صورت مونولوگی از زبان یک راوی بی‌نام، که به “مرد زیرزمینی” معروف است، بیان می‌شود. راوی که یک کارمند بازنشسته و منزوی است، در اولین بخش از رمان به نقد فلسفه عقل‌گرایی و نفع‌گرایی می‌پردازد و با تمسخر اندیشه‌های روشن‌فکری، نظریات خود را درباره طبیعت انسان بیان می‌کند.

بخش دوم: بازگشت به گذشته

در بخش دوم رمان، راوی به گذشته خود بازمی‌گردد و تجربیات تلخ و شکست‌های شخصی خود را بازگو می‌کند. او فردی است که از جامعه و روابط انسانی گریزان است و در عین حال به شدت به آن‌ها وابسته است. این تناقض درونی، “مرد زیرزمینی” را به یک شخصیت پیچیده و پارادوکسیکال تبدیل کرده است. او با انکار ارزش‌های پذیرفته‌شده اجتماعی و نفی خوشبختی‌های ساده، به نوعی خودویرانگری دست می‌زند.